Ngành nhựa kỹ thuật (NKT) Việt Nam trong thời gian qua là nhóm ngành sản xuất nhựa có tốc độ tăng trưởng cao nhất và giá trị sản phẩm NKT đang chiếm tỷ trọng ngày một lớn trong tổng tỷ trọng của ngành sản xuất nhựa tại Việt Nam. Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành nhựa kỹ thuật (NKT) Việt Nam cũng đang gặp phải một số khó khăn, thách thức như: công nghệ sản xuất và nguyên liệu nhựa, phụ gia phụ thuộc vào nước ngoài; thị trường NKT phụ thuộc nhiều vào doanh nghiệp nước ngoài; trình độ công nghệ còn nhiều hạn chế. Để khắc phục khó khăn, vượt qua thách thức nhằm phát triển ngành NKT Việt Nam, bài viết đề xuất một số giải pháp về chính sách, công nghệ để phát triển ngành NKT tại Việt Nam trong giai đoạn 2021-2030. Thực trạngNgành NKT ở Việt Nam có tuổi đời trẻ hơn khá nhiều so với các mảng khác như nhựa dân dụng, nhựa bao bì, nhựa xây dựng. Tuy nhiên, khoảng 10 năm trở lại đây, số lượng các doanh nghiệp NKT trong nước đã tăng nhanh và có quy mô ngày càng lớn, cơ cấu giá trị của NKT dự báo sẽ đạt 25% vào năm 2025. Lĩnh vực sản xuất của các doanh nghiệp NKT khá phong phú, bao trùm hầu hết các ngành, lĩnh vực sản xuất từ cơ khí, điện, điện tử, viễn thông đến xây dựng, giao thông, y tế, nông nghiệp, dầu khí, hoá chất… Trong đó, lĩnh vực có nhiều doanh nghiệp sản xuất sản phẩm, linh kiện nhựa nhất là ngành cơ khí với hai nhóm chính là sản xuất ô tô và xe máy. Lĩnh vực có số doanh nghiệp sản xuất lớn thứ 2 là doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm, linh kiện nhựa cho ngành điện, điện tử, viễn thông. Nhóm NKT có số lượng doanh nghiệp nhiều thứ 3 là ngành NKT trong xây dựng. Hai thành phố có số lượng doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm NKT nhiều nhất là TP Hồ Chí Minh (chiếm 37% số lượng doanh nghiệp) và Hà Nội (18% số doanh nghiệp). Ngoài ra, doanh nghiệp NKT cũng phân bố ở khá nhiều tỉnh, thành phố khác trong toàn quốc nhưng số lượng ít như Bình Dương, Đồng Nai, Hải Phòng, Long An, Quảng Nam, Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Bình, Hà Nam (hình 1)… Mặc dù có sự tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây, ngành NKT Việt Nam cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn, tồn tại. Trước hết, trang thiết bị, công nghệ sản xuất và nguyên liệu nhựa, phụ gia phụ thuộc vào nước ngoài. Nhân tố trang thiết bị, công nghệ có một tác động to lớn đến sự phát triển của ngành nhựa nói chung, NKT nói riêng. Các công ty nhựa Việt Nam trong những năm qua đã chú ý đến việc đầu tư đổi mới trang thiết bị, công nghệ, vì thế các sản phẩm nhựa Việt Nam được đánh giá là có khả năng cạnh tranh khi xuất khẩu do công nghệ đã đáp ứng được yêu cầu của thế giới. Tuy nhiên, việc đổi mới công nghệ, máy móc thiết bị đối với ngành Nhựa hiện nay vẫn đang là một trở ngại lớn do hầu hết các thiết bị phục vụ cho hoạt động sản xuất của ngành, như máy ép, máy đùn, máy thổi… đều phải nhập khẩu. Việt Nam hiện đang nhập khẩu khoảng 90% tổng số máy móc, thiết bị phục vụ cho hoạt động sản xuất nhựa trong nước. Bên cạnh đó, nguyên liệu nhựa, phụ gia và hạt compound NKT đầu vào cũng chủ yếu là nhập khẩu và trong các đơn hàng đa số do các doanh nghiệp đặt gia công chỉ định nguồn cung cấp. Thị trường NKT phụ thuộc nhiều vào doanh nghiệp nước ngoài. NKT là lĩnh vực thuộc ngành công nghiệp phụ trợ. Sự hình thành và phát triển ngành NKT ở Việt Nam trong một thời gian dài gắn liền với sự đầu tư sản xuất của các doanh nghiệp sản xuất có vốn đầu tư nước ngoài thuộc các ngành sản xuất xe máy, thiết bị điện, điện tử… đến từ Hàn Quốc và Nhật Bản như Honda, Yamaha, Canon, Samsung… Cho đến nay, các doanh nghiệp NKT Việt Nam vẫn chưa có thị trường đủ lớn và chưa tham gia được sâu vào các chuỗi sản xuất trên thế giới, chưa được tham gia sản xuất các sản phẩm NKT nhiều giá trị. Trong số các công ty NKT cung cấp linh kiện nhựa cho xe máy, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang có năng lực vượt trội hơn so với các doanh nghiệp nhựa trong nước. Do phụ thuộc vào các doanh nghiệp nước ngoài, các doanh nghiệp NKT không có điều kiện thực hiện một số công đoạn. Chẳng hạn công đoạn thiết kế đa phần ở Việt Nam là làm gia công với đặc thù là các thiết kế đã có sẵn từ các trung tâm nghiên cứu và phát triển của các tập đoàn mẹ ở nước ngoài nên các doanh nghiệp NKT Việt Nam ít có cơ hội và kinh nghiệm trong thiết kế các sản phẩm NKT… Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, các doanh nghiệp tại Việt Nam đã đã phát triển được những thương hiệu riêng và dần trở thành những bạn hàng lớn của các doanh nghiệp NKT trong nước. Trong lĩnh vực nhựa kỹ thuật cho ô tô, nhờ sự phát triển các sản phẩm ô tô của Trường Hải (Thaco), Thành Công (TC Motor), VinFast mà tỷ trọng các linh kiện NKT được sản xuất trong nước đang từng bước được nâng cao. Trình độ công nghệ còn nhiều hạn chế. Về cơ bản,